Nienke werkt al twee jaar bij Amerpoort, de laatste 1,5 jaar als coördinerend begeleider (cb’er). Met haar achtergrond in Sociaal Pedagogische Hulpverlening en werkervaring bij Reinaerde en Philadelphia brengt ze meer dan 15 jaar ervaring mee naar het team van Ameland in Utrecht. Nienke merkt een opvallende ontwikkeling op binnen haar team. De onlangs voltooide weerbaarheidstraining heeft een zichtbaar effect op hun manier van omgaan met uitdagend gedrag. Met voorbeelden geeft ze aan wat dit voor de collega’s en de bewoners betekent.
Een unieke woonomgeving
Ameland huisvest 22 bewoners verdeeld over twee afdelingen: een trainingsvleugel met 12 studio's ontworpen voor degenen die zelfstandige woonvaardigheden ontwikkelen, en een langdurige woonvleugel met 10 appartementen. Bewoners van de trainingsvleugel komen veelal uit jeugdzorginstellingen of daklozenopvang met leeftijden variërend van 18 tot 25 jaar. In de appartementen van de langdurige woonvleugel wonen bewoners tussen de 22 en 40 jaar.
"De trainingsvleugel is tijdelijk maar zonder vaste tijdlijnen," legt Nienke uit. "We beoordelen het perspectief van elke persoon en werken toe naar passende zelfstandigheidsniveaus. Sommigen gaan naar ambulante zorg, anderen naar langduriger begeleid wonen."
De locatie werkt met een stabiel, professioneel team dat open communicatie en effectieve feedback voorop stelt. "Daar kunnen we op vertrouwen en daar kunnen we op bouwen. Onze solide basis trekt personeel aan en houdt het vast," merkt Nienke trots op. "Mensen die vertrekken doen dit meestal om persoonlijke redenen, niet om professionele."
Verandering van aanpak: de ijsberg en grip op stress
Wat het meest opvalt uit Nienkes ervaring is hoe de weerbaarheidstraining die het team onlangs voltooide hun aanpak van uitdagend gedrag veranderde.
“Dat geldt heel specifiek voor één casus die we in de eerste bijeenkomst van de weerbaarheidstraining besproken. Daar liepen we echt met z'n allen tegenaan. En doordat we vanuit de weerbaarheidstrainingen nieuwe inzichten kregen en ook onze eigen aanpak hebben aangepast merken we wel verschil bij deze bewoner.
Het grootste gedeelte van de weerbaarheidstraining zette het team in de basis al in, toch hielp de training voor bewustwording van de weerbaarheidsmethode.
"In eerste instantie dacht ik dat we technieken zouden leren voor het omgaan met agressie, maar in plaats daarvan richtte de training zich op het voorkomen van escalatie," herinnert ze zich. "De ijsbergtheorie was bijzonder verhelderend; kijken voorbij zichtbaar gedrag om te begrijpen wat eronder zit. Dat je dus echt de persoon ziet en daarin aansluiting gaat zoeken.”
Nienke beschrijft hoe deze verschuiving in denken hielp bij een specifieke bewoner die regelmatig conflicten veroorzaakte: "Hij heeft het emotioneel ontwikkelingsniveau van een peuter, maar is wettelijk een volwassene. In plaats van direct regels te handhaven wanneer hij begon te sleutelen aan zijn scooter tegen het beleid in, bouwden we eerst een connectie op door interesse te tonen: 'Waar ben je mee bezig? Hoe ga je het aanpakken?'. Zodra hij zich gehoord voelt en er verbinding is, dan kunnen we hem herinneren aan grenzen. De relatie komt eerst, dan pas de regels," benadrukt ze.
Steun door team en technieken
Deze aanpak strekt zich uit tot andere situaties, waaronder een bewoner die een auto kocht ondanks dat hij geen rijbewijs heeft. In plaats van zich alleen te richten op verbod, toont het team interesse in de auto om pas daarna aan te geven wat de grenzen zijn in het gebruik.
Een andere cruciale techniek betreft zelfbewustzijn. "De ademhalingsoefeningen die we leerden helpen ons onze eigen spanning te monitoren. Wanneer we stress meedragen in onze lichaamstaal, reageren bewoners daarop," legt Nienke uit. "Als ik merk dat mijn spanning stijgt, kan ik een collega vragen het over te nemen."
Het stabiele team ondersteunt deze aanpak. Met meerdere personeelsleden beschikbaar tijdens dag- en avonddiensten kunnen ze gemakkelijk om back-up of observatie vragen wanneer ze zich onzeker voelen over het omgaan met een situatie.
“Het kan zijn dat ik me niet zeker genoeg voel in een bepaalde situatie. Dan kan ik heel makkelijk tegen mijn collega zeggen: ‘Wil je het overnemen?’ Of: ‘Ik ga in de woonkamer zitten met die bewoner, maar ik zou het fijn vinden als je af en toe even voorbij loopt. Zodat je mee kan kijken en mee kan voelen.’ En dat doen we ook voor elkaar. Het wordt juist als kracht gezien dat je dat vraagt.”
Door de training is het team zich meer bewust hoe ze naar bewoners kijken en ervoor kunnen zorgen dat het niet tot een escalatie hoeft te komen.
"We leren bewoners niet alleen hoe ze binnen onze woningen moeten functioneren," concludeert Nienke. "We bereiden hen voor op uitdagingen in de echte wereld, zoals omgaan met luidruchtige buren of het zelfstandig oplossen van conflicten. Door eerst te focussen op relatievorming, creëren we het vertrouwen dat later nodig is voor effectieve begeleiding."
