Niet beheersen, maar begrijpen

Joeri Wiegers en Rik Kreuger werken allebei als coördinerend begeleider (cb’er) bij Eemhart. Joeri begeleidt al drieënhalf jaar een groep jongeren op Juno. Juno is een locatie speciaal voor tieners met een ernstig verstandelijke beperking op Nieuwenoord. Rik werkt sinds 2017 bij Isengardlaan 3 en sinds het integraal werken ook met dagbesteding Nova met jongvolwassenen met EVB(+) binnen hetzelfde gebouw. Ze werken met mensen met uiteenlopende ondersteuningsvragen, onder andere rond communicatie, spanning en moeilijk verstaanbaar gedrag. Hun ervaringen laten zien dat Triple-C geen los kunstje is, maar een manier van kijken en werken die helpt om beter aan te sluiten bij wat iemand nodig heeft. Beiden volgden recent de Triple-C-training en ze leggen met voorbeelden uit hoe Triple-C er bij hen concreet uitziet in de dagelijkse begeleiding.

Door de Triple-C training weten ze elkaar beter te vinden en hierdoor hebben ze ook een aantal ruimtes in het gebouw een andere bestemming gegeven. De ruimtes die voorheen voor één cliënt waren, zijn nu beschikbaar voor meerdere cliënten: er is een kleine sportruimte gecreëerd en een ruimte voor afzondering en ontspanning. 

De kern van Triple-C is volgens hen duidelijk: kijk niet als eerste naar het gedrag dat je lastig vindt en grijp niet direct in om de situatie onder controle te krijgen, maar vraag wat er achter het gedrag zit. 

Dat vraagt van begeleiders dat zij vertragen, observeren en durven loslaten wat eerder vanzelfsprekend leek. Waar vroeger sneller werd gestuurd op beheersen en corrigeren, ligt de nadruk nu meer op nabij blijven, het samen doen en betekenis geven. “Kijk wat de cliënt wel kan, in plaats van focussen op hetgeen wat hij niet kan,” zegt Rik hierover. Dat verschil merk je niet alleen in de begeleiding, maar ook in de sfeer op de groep en in de ontwikkeling van cliënten.

Voor Rik is die omslag geen plotselinge verandering, maar het resultaat van een proces van jaren: “De eerste jaren hier werkten we vanuit controle. Als J. escaleerde, gingen we met z’n vijven fixeren. Twee bij de armen, één bij het hoofd, twee op de benen. Je zorgt wel voor beheersing, maar elke fixatie is eigenlijk een stukje trauma dat je het kind geeft. Door de weerbaarheidstraining en wat we daar leerden, is de groep stap voor stap afgestapt van fixeren. Dat vroeg iets van het hele team. Als je al jaren zo werkt, handel je vanuit stress automatisch op de bekende manier.”

Triple-C vraagt om een andere mindset. Niet het dagprogramma als afvinklijst, maar het dagprogramma als kader waarbinnen je blijft kijken naar de cliënt. Rik geeft aan: “Een dagprogramma is belangrijk, maar wat nog belangrijker is, is het volgen van het ritme van de client zelf.” Joeri vult aan: “Kijk minder naar de structuur en regeltjes en meer naar ‘ wat heeft iemand nodig? ’” 

Tegelijk benadrukken Joeri en Rik dat Triple-C geen revolutie is, maar een verlenging van wat de groep al jaren opbouwt via Spoor A en Vanvendeloo. De training geeft een naam aan wat al gebeurde. “We doen al heel veel goed. Maar wat kan er dan nog beter? In plaats van: we doen het niet goed en we krijgen weer een ander pakket. Het is een stukje Vanvendeloo, een stukje Triple-C. Het bouwt voort op waar we al mee bezig zijn.”

In hun bescheidenheid vinden Joeri en Rik het lastig om adviezen te geven aan collega’s, want ze willen niet overkomen als degenen die het nu allemaal weten. Maar ze zijn helder: 

“Kijk naar wat de cliënt wel kan, in plaats van focussen op wat het dossier zegt dat hij niet kan. Deel je succesverhalen met collega’s, ook van andere groepen. Stel de waaromvraag als je iets ziet wat je niet begrijpt. Dat geeft een heel andere werksfeer dan iets opleggen.”

“Praktisch: zorg dat alle medewerkers, ook zzp’ers en nieuwe leerlingen, de theorie van Triple-C meekrijgen. Niet als cursus die je afvinkt, maar als basis die helpt begrijpen waarom je doet wat je doet. Een e-learning bij de introductie, een presentatie van de gedragsdeskundige of een collega die zijn ervaringen deelt; het maakt het verschil.” 

“Wees nieuwsgierig naar andere aanpakken en blijf jezelf steeds afvragen wat een cliënt op dat moment nodig heeft. Juist in die kleine dagelijkse keuzes komt Triple-C tot leven.”